Wystąpienie: Katarzyna Ueberhan

Stanowisko

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy o doręczeniach elektronicznych z druku sejmowego nr 2800 wraz ze sprawozdaniem komisji z druku nr 3059.

Proponowane zmiany ocenić należy przede wszystkim z perspektywy bezpieczeństwa świadków i osób pokrzywdzonych. Człowiek, który zgłasza przestępstwo lub składa zeznania, powinien mieć pewność, że państwo chroni jego prywatność. Dlatego klub Lewicy pozytywnie ocenia rozszerzenie ochrony o numer PESEL oraz dane dokumentu tożsamości. Informacje te mają być przechowywane w załączniku adresowym, a obowiązek ich ochrony obejmie również dokumenty inne niż protokoły.

W mojej ocenie przekonujące jest uzasadnienie, że jednoznaczna identyfikacja świadka może usprawnić pozyskiwanie dokumentacji potrzebnej w postępowaniu. Projekt przewiduje ustalanie numeru PESEL, a w przypadku jego braku - danych dokumentu tożsamości. Kierunek zmian pozytywnie ocenił także Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Naczelna Rada Adwokacka trafnie przypomina jednak, że zwiększenie zakresu gromadzonych informacji oznacza większe ryzyko ich wycieku. Za ustawowymi gwarancjami muszą zatem iść odpowiednie zabezpieczenia techniczne oraz rzeczywista kontrola dostępu do danych.

Dobrze, że projekt przedstawiony przez komisję przewiduje obowiązek uzasadnienia odstąpienia od ochrony danych. Naszym zdaniem decyzja taka powinna każdorazowo uwzględniać bezpieczeństwo konkretnej osoby. Zasadne są zastrzeżenia inspektora ochrony danych w Sądzie Apelacyjnym we Wrocławiu: wcześniejsze ujawnienie informacji w rejestrze przedsiębiorców nie przesądza o potrzebie ich udostępniania w postępowaniu karnym. Uzasadnienie decyzji powinno rzeczywiście wyjaśniać konieczność ujawnienia danych i jego zakres. Ogólne powołanie się na charakter sprawy nie zapewni wystarczającej ochrony prywatności.

Popieramy również rezygnację z faksu. Uzasadnienie wskazuje na niedostateczne zabezpieczenia tych urządzeń oraz odchodzenie od ich użytkowania. Pozytywnie oceniamy uporządkowanie terminologii dotyczącej odcisków linii papilarnych, poparte przez Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji.

Największej rozwagi wymagają natomiast uwagi dotyczące doręczeń pocztą elektroniczną. Ministerstwo słusznie wyjaśnia, że możliwość takich doręczeń już istnieje, a nowelizacja usuwa możliwość korzystania z faksu. Aktualne pozostają jednak zastrzeżenia Sądu Najwyższego i Naczelnej Rady Adwokackiej dotyczące uznawania potwierdzenia transmisji danych za dowód doręczenia. Awaria serwera, błędny adres czy zakwalifikowanie wiadomości jako niepożądanej mogą uniemożliwić zapoznanie się z pismem. W naszej ocenie obywatel powinien mieć skuteczną możliwość wykazania takiej przeszkody, zanim poniesie negatywne konsekwencje procesowe.

Dla Lewicy równie istotna jest sytuacja osób wykluczonych cyfrowo. Projekt zachowuje możliwość oświadczenia o nieposiadaniu telefonu lub adresu poczty elektronicznej przez osobę wnoszącą pismo. Tradycyjne sposoby doręczania korespondencji pozostają dostępne, jednak trzeba zapewnić ich sprawne funkcjonowanie, aby brak dostępu do technologii nie utrudniał korzystania z praw procesowych.

W trakcie prac komisji dodany został przepis przejściowy, zgodnie z którym do protokołów sporządzonych przed wejściem ustawy w życie będą stosowane dotychczasowe zasady. Rozwiązanie to porządkuje obowiązki organów i ogranicza potrzebę ponownego opracowywania wcześniejszych protokołów. Oznacza zarazem, że rozszerzona ochrona nie obejmie ich automatycznie.

Wdrożenie ustawy wymaga szczególnej uwagi przy udostępnianiu akt zawierających dokumenty sporządzone według różnych zasad.